Góra Jeleniowska w zimowej szacie

To czwarty pod względem wysokości szczyt Gór Świętokrzyskich. Wznosi się na wysokości 533 m n.p.m. Wyższe są jedynie Łysica, Łysiec (Święty Krzyż) i Szczytniak, położony w tym samym Paśmie Jeleniowskim.

 

Po likwidacji słowiańskiej świątyni na Łyścu była miejscem pogańskiego kultu.

 

Prowadzi przez nią jeden z 3 głównych (czerwonych) szlaków górskich w Polsce – Główny Szlak Świętokrzyski im. Edmunda Massalskiego Gołoszyce – Kuźniaki – 93 km (Główny Szlak Beskidzki – 503,5 km, Główny Szlak Sudecki – 445,9 km).

 

Leży na terenie Jeleniowskiego Parku Krajobrazowego utworzonego w 1988 roku. Krajobraz tego obszaru kształtuje malownicze Pasmo Jeleniowskie, porośnięte lasami z dużym udziałem zbiorowisk jodłowo-bukowych. Lasy zajmują 66% powierzchni Parku i 3% powierzchni otuliny. Na terenach leśnych występują cztery typy siedliskowe lasu, największy powierzchniowo udział ma las górski i las górski mieszany (głównie w zespole buczyny karpackiej). W runie leśnym występuje 28 gatunków roślin objętych ochroną prawną w tym 17 gatunków objętych ochroną całkowitą.

 

Północne i południowe zbocze Pasma Jeleniowskiego to miejsce występowania licznych stanowisk archeologicznych związanych z intensywną działalnością starożytnego górnictwa i dymarkowego hutnictwa żelaza, datowanego na okres wpływów rzymskich i celtyckich (od I w p.n.e. do IV w n.e.).

 

Najcenniejszym zabytkiem architektury sakralnej jest XIV-wieczny kościół w Grzegorzewicach.

 

Liczne są tu kaplice z XVII i XIX w (Rostylice, Nowa Słupia, Jeleniów) oraz figury przydrożne.

 

Do ciekawych zabytków należą pozostałości małych dworów, wraz z otaczającymi je parkami, a wśród nich dworskie układy przestrzenne w Czajęcicach, Grzegorzowicach, Jeleniowie, Wronowie i Mirogonowicach.

 

Lasy Pasma Jeleniowskiego, zarówno w okresie powstania styczniowego, jak i w czasie II wojny światowej, dawały schronienie oddziałom partyzanckim. We wsi Janowice u stóp Witosławskiej Góry urodził się legendarny dowódca jednego z największych ugrupowań partyzanckich AK w Górach Świętokrzyskich mjr Jan Piwnik „Ponury”.

 

Najcenniejsze fragmenty przyrody żywej i nieożywionej chronione są w czterech rezerwatach przyrody „Szczytniak”, „Małe Gołoborze”, „Góra Jeleniowska” i „Wąwóz w Skałach”.